1 การยกเว้นความผิดคืออะไร? หรือทำอย่างไรจึงไม่ผิดฐานหมิ่นประมาท?

คำตอบของคำถามที่ว่าทำอย่างไรจึงจะไม่ผิดหมิ่นประมาท ตอบแบบกำปั้นทุบดินก็คือทำให้เข้าบทยกเว้นความผิดฐานหมิ่นประมาทครับ

การยกเว้นความผิดจะเป็นบทที่กฎหมายกำหนดไว้ว่าการกระทำของเราจะเข้าองค์ประกอบของความผิดซึ่งในที่นี่คือความผิดฐานหมิ่นประมาทหรือหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาก็ตาม แต่กฎหมายยกเว้นไว้ว่าบางกรณีการกระทำที่เข้าองค์ประกอบดังกล่าวนั้น กฎหมายไม่ถือเป็นความผิด จึงยกเว้นความผิดให้ผลก็คือ เราก็จะไม่เป็นผู้ที่มีความผิดเสมือนว่าไม่เคยถูกดำเนินคดีมาก่อนนั่นเอง ซึ่งในเรื่องความผิดฐานหมิ่นประมาทไม่ว่าจะเป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทธรรมดาหรือการหมิ่นประมาทโดยการโฆษณานั้น กฎหมายได้กำหนดบทยกเว้นความผิดไว้ในมาตรา 329 และมาตรา 331 มาดูตัวบทกันก่อน

“มาตรา ๓๒๙  ผู้ใดแสดงความคิดเห็นหรือข้อความใดโดยสุจริต

(๑) เพื่อความชอบธรรม ป้องกันตนหรือป้องกันส่วนได้เสียเกี่ยวกับตนตามคลองธรรม

(๒) ในฐานะเป็นเจ้าพนักงานปฏิบัติการตามหน้าที่

(๓) ติชมด้วยความเป็นธรรม ซึ่งบุคคลหรือสิ่งใดอันเป็นวิสัยของประชาชนย่อมกระทำ หรือ

(๔) ในการแจ้งข่าวด้วยความเป็นธรรมเรื่องการดำเนินการอันเปิดเผยในศาลหรือในการประชุม

ผู้นั้นไม่มีความผิดฐานหมิ่นประมาท”

“มาตรา ๓๓๑  คู่ความหรือทนายความของคู่ความ ซึ่งแสดงความคิดเห็น หรือข้อความในกระบวนการพิจารณาคดีในศาล เพื่อประโยชน์แก่คดีของตน ไม่มีความผิดฐานหมิ่นประมาท”

จากบทความที่แล้วนั้นเราได้กล่าวไปแล้วว่าการกระทำผิดฐานหมิ่นประมาทนั้นกฎหมายไม่สนใจความจริงหรือไม่จริงของเรื่อง ดังนั้นทำให้การพูดความจริงแต่เป็นการลดคุณค่าของผู้อื่นลงก็อาจเป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทได้ แต่อย่างไรก็ดี ถ้าการพูดความจริงนั้นเป็นการแสดงความคิดเห็นหรือข้อความจริงโดยสุจริต ซึ่งสำหรับมาตรานี้พิจารณาโดยดูจากว่าสุจริตหรือไม่ ถ้าสุจริตกฎหมายก็ยกเว้นไว้โดยไม่ถือเป็นความผิดนั่นเอง ทำให้ผู้กระทำไม่มีความผิดในฐานหมิ่นประมาทผู้อื่นหรือหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา การแสดงความคิดเห็นหรือข้อความโดยสุจริตนั้นกฎหมายได้กำหนดไว้ในมาตรา 329 มี 4 เรื่องด้วยกันได้แก่

อนุมาตรา 1 เพื่อความชอบธรรม ป้องกันตนหรือป้องกันส่วนได้เสียเกี่ยวกับตนตามคลองธรรม

อนุมาตรานี้ที่ใช้กันบ่อยสุดก็คือเป็นการกระทำตามเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญครับ บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น การพูด การเขียน การพิมพ์ การโฆษณา และการสื่อความหมายโดยวิธีอื่น การจำกัดเสรีภาพเหล่านี้จะทำไม่ได้ แต่อย่างไรก็ดี ถ้าพูดถึงเสรีภาพให้เรานึกถึงเราใส่ห่วงยางกลมๆไว้ที่เอวครับ หมายความว่าเสรีภาพเราไม่จำกัดแต่ถ้าเสรีภาพของเราไปกระทบกับสิทธิของผู้อื่นเสรีภาพของเราก็จะถูกจำกัดได้ เหมือนห่วงยางครับ ถ้าไปชนกับห่วงยางของคนอื่นเราก็จะกระเด้งออกมาไม่สามารถใช้สิทธิเสรีภาพของเราจนไปกระทบสิทธิของผู้อื่นได้ครับ ดังนั้นรัฐธรรมนูญจึงกำหนดว่า เสรีภาพที่กำหนดไว้ว่าทุกคนมีสิทธินั้นสามารถจำกัดได้ถ้ามีกฎหมายออกมาบัญญัติห้ามไว้ครับ เราอยากให้คนเคารพสิทธิเสรีภาพของเรา เราก็ต้องเคารพสิทธิเสรีภาพของผู้อื่นด้วย ซึ่งกฎหมายก็คุ้มครองทุกคนเท่าเทียมกันครับ

อนุมาตรา 2 ในฐานะเป็นเจ้าพนักงานปฏิบัติตามหน้าที่

อนุมาตรานี้เพื่อเป็นการคุ้มครองเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติงานครับ เช่นการรายงานตามหน้าที่ที่ตนสืบสวนครับ

อนุมาตรา 3 ติชมด้วยความเป็นธรรม ซึ่งบุคคลหรือสิ่งใดอันเป็นวิสัยของประชาชนย่อมกระทำ

อนุมาตรานี้เป็นสิทธิตามรัฐธรรมนูญเช่นกันครับ โดยมากสื่อมักจะใช้อนุมาตรานี้กับอนุมาตรา 4 ครับ

อนุมาตรา 4 ในการแจ้งข่าวด้วยความเป็นธรรมเรื่องการดำเนินการอันเปิดเผยในศาลหรือในการประชุม

อนุมาตรานี้จะเป็นพวกข่าวในชั้นศาลหรือในการประชุมครับ อย่างไรก็ดีไม่ว่าจะอนุมาตรา 3 หรือ 4 นั้นหากจะใช้ข้อความนั้นต้องเป็นข้อความที่เป็นความจริง หรือเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงไม่ได้บิดเบือนครับ สำหรับการพิจารณาคดีในศาลต้องไม่ใช่กรณีการพิจารณาคดีลับนะครับ

สำหรังเหตุยกเว้นความผิดตามมาตรา 331 นั้นตรงตัวครับจึงขอข้ามไปพูดถึงเรื่องเหตุยกเว้นโทษครับ

2 การยกเว้นโทษคืออะไร? หรือทำอย่างไรจึงจะไม่ต้องรับโทษในความผิดฐานหมิ่นประมาท?

การยกเว้นโทษก็คือศาลจะพิพากษาว่าบุคคลที่กระทำความผิดฐานหมิ่นประมาทนั้นมีความผิดครับ แต่ไม่ต้องรับโทษไม่ติดคุกไม่ต้องเสียค่าปรับนั่นเองครับ

เหตุยกเว้นโทษในความผิดฐานหมิ่นประมาท กฎหมายได้บัญญัติไว้ในมาตรา 330 ครับเรามาดูตัวบทกันก่อน

“มาตรา ๓๓๐  ในกรณีหมิ่นประมาท ถ้าผู้ถูกกล่าวหาว่ากระทำความผิดพิสูจน์ได้ว่าข้อที่หาว่าเป็นการหมิ่นประมาทนั้นเป็นความจริง ผู้นั้นไม่ต้องรับโทษ

แต่ห้ามไม่ให้พิสูจน์ ถ้าข้อที่หาว่าเป็นหมิ่นประมาทนั้นเป็นการใส่ความในเรื่องส่วนตัว และการพิสูจน์จะไม่เป็นประโยชน์แก่ประชาชน”

สำหรับผู้ที่พูดความจริง ซึ่งความจริงนั้นไม่ใช่เรื่องส่วนตัว แม้จะไม่สุจริตก็ตามก็จะยังเป็นเหตุยกเว้นโทษได้หากเข้าองค์ประกอบของมาตรานี้ครับ และถ้าหากเรื่องนั้นเป็นเรื่องส่วนตัวแต่ถ้าเรื่องนั้นเป็นประโยชน์ต่อประชาชนแล้วก็เป็นเหตุยกเว้นโทษตามมาตรานี้นะครับ

3 ขั้นตอนของคดีหมิ่นประมาท หมิ่นประมาทโดยการโฆษณา ดูหมิ่นซึ่งหน้า หรือดูหมิ่นด้วยการโฆษณา

3.1 ความผิดฐานหมิ่นประมาท หรือหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา

เราได้กล่าวไปบ้างแล้วในบทความแรกๆว่าระหว่าคดีหมิ่นประมาทหรือหมิ่นประมาทโดยการโฆษณานั้นเป็นความผิดอันยอมความได้ไม่ใช่ความผิดที่เป็นอาญาต่อแผ่นดิน ดังนั้นหากผู้เสียหายยินยอมไม่ว่าจะด้วยเหตุอะไร โดยส่วนใหญ่ผู้เสียหายมักจะเรียกร้องเป็นเงิน ทรัพย์สินหรือให้กระทำการใดอันเป็นการขอโทษ หรือบางครั้งผู้กระทำความผิดมาขอขมาจนผู้เสียหายยินยอมถอนคำร้องทุกข์หรือยอมความเองก็ได้ ดังนั้นหากสามารถที่จะตกลงกันยอมความกันได้ ก็จะเป็นเหตุให้คดีอาญาระงับกันได้ทุกเมื่อครับ นั่นหมายความว่ามีโอกาสที่ผู้ที่กระทำความผิดฐานหมิ่นประมาท หรือหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณา จะยุติการดำเนินคดีในชั้นตำรวจหรือพนักงานสอบสวนได้ โดยที่ไม่ต้องมีคดีติดตัวครับ

3.2 ความผิดฐานดูหมิ่นซึ่งหน้า หรือดูหมิ่นด้วยการโฆษณา

ความผิดฐานนี้กฎหมายอาญาไม่ได้ระบุไว้ว่าเป็นความผิดลหุทาครับ ดังนั้นไม่สามารถยอมความได้ตามประมวลกฎหมายอาญา แต่เนื่องจากว่าเป็นความผิดลหุโทษ กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาให้อำนาจพนักงานสอบสวนหรือตำรวจสามารถจะเปรียบเทียบปรับเพื่อให้คดีอาญาเลิกกันได้ ซึ่งผู้เสียหายและผู้ต้องหาจะต้องยินยอมด้วยเช่นกันจึงจะเปรียบเทียบปรับแล้วทำให้คดีอาญาระงับไปได้ครับ

3.3 หากมีการดำเนินคดีต่อไปผู้เสียหายสามารถเรียกร้องอะไรได้บ้าง

ประมวลกฎหมายอาญาให้อำนาจศาลสั่งจำเลยทำอะไรได้บ้างถูกกำหนดไว้ในประมวลกฎหมายอาญามาตรา 332

“มาตรา ๓๓๒  ในคดีหมิ่นประมาทซึ่งมีคำพิพากษาว่าจำเลยมีความผิด ศาลอาจสั่ง

(๑) ให้ยึดและทำลายวัตถุหรือส่วนของวัตถุที่มีข้อความหมิ่นประมาท

(๒) ให้โฆษณาคำพิพากษาทั้งหมด หรือแต่บางส่วนในหนังสือพิมพ์หนึ่งฉบับหรือหลายฉบับ ครั้งเดียวหรือหลายครั้ง โดยห้จำเลยเป็นผู้ชำระค่าโฆษณา”

จะเห็นได้ว่าผู้เสียหายสามารถขอให้ศาลทำลายวัตถุเช่นกระดาษ หรืออย่างอื่นที่มีข้อความหมิ่นประมาทได้ และยังขอให้ศาลสั่งให้จำเลยที่ถูกพิพากษาว่ามีความผิดฐานหมิ่นประมาทนั้นโฆษณาคำพิพากษาลงในหนังสือพิมพ์ได้อีกด้วย แต่ว่าเฉพาะคำพิพากษาเท่านั้นนะครับ คำขออภัยประมวลกฎหมายอาญาไม่ได้ให้อำนาจศาลในการสั่งไว้ครับ

แล้วที่ให้โฆษณาคำขออภัยต้องทำอย่างไร?

ต้องทำความเข้าใจก่อนว่ากฎหมายอาญานั้นมุ่งประสงค์ที่จะนำตัวผู้กระทำความผิดมาลงโทษ แต่ในหมวดความผิดฐานหมิ่นประมาทนั้นเป็นการกำหนดให้อำนาจศาลในการสั่งอย่างอื่นเพิ่มเติมนอกเหนือจากจำคุกหรือชำระค่าปรับครับ ดังนั้นสิ่งที่ผู้เสียหายมักเรียกร้องกันดังได้กล่าวไว้ข้างต้นเช่นเรียกเงินหรือทรัพย์สิน หรืออย่างอื่นเป็นการตกลงกันเองเพื่อให้ผู้เสียหายยอมความครับ ส่วนการเรียกร้องค่าเสียหาย และการให้โฆษณาหรือจัดการตามสมควรเพื่อให้ชื่อเสียงของผู้เสียหายในความผิดฐานหมิ่นประมาทหรือดูหมิ่นกลับคืนดี เหล่านี้เป็นการเรียกร้องในทางแพ่งครับ ดังนั้นเรามาดูการหมิ่นประมาทในทางแพ่งขอยกไปตอนหน้านะครับ พร้อมกับเรื่องการจ้างทนายความในความผิดฐานหมิ่นประมาทธรรมดา หมิ่นประมาทโดยการโฆษณา ดูหมิ่นซึ่งหน้า หรือค่าทนายความในความผิดฐานดูหมิ่นด้วยการโฆษณาด้วยครับ

บทความที่แล้วเราได้พูดถึงเรื่องของการหมิ่นประมาทซึ่งเป็นบททั่วไปแล้ว บทความนี้เราจะพูดถึงการหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาว่ามีลักษณะอย่างไร ต้องกระทำผิดอย่างไรถึงจะเข้าฐานความผิดทางอาญาเรื่องนี้ได้นะครับ ก่อนอื่นเรามาดูหลักกฎหมายกันก่อน การหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาถูกบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญาหมวด 3 ว่าด้วยเรื่องความผิดฐานหมิ่นประมาท มาตรา 328 ครับ

“มาตรา ๓๒๘  ถ้าความผิดฐานหมิ่นประมาทได้กระทำโดยการโฆษณาด้วยเอกสาร ภาพวาด ภาพระบายสี ภาพยนตร์ ภาพหรือตัวอักษรที่ทำให้ปรากฏไม่ว่าด้วยวิธีใด ๆ แผ่นเสียง หรือสิ่งบันทึกเสียง บันทึกภาพ หรือบันทึกอักษร กระทำโดยการกระจายเสียง หรือการกระจายภาพ หรือโดยกระทำการป่าวประกาศด้วยวิธีอื่น ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี และปรับไม่เกินสองแสนบาท”

เนื่องจากองค์ประกอบของการหมิ่นประมาทเราได้พูดถึงกันไปแล้ว ดังนั้นเราจะข้ามไม่พูดถึงในบทความนี้อีกนะครับ ถ้าหากต้องการอ่านรายละเอียดในความผิดฐานหมิ่นประมาทเพิ่มเติมสามารถย้อนกลับไปดูในบทความเรื่อง การหมิ่นประมาทและการหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา ของเราได้ครับ

จากตัวบทกฎหมายอาญา มาตรา 328 ข้างต้นมีข้อสังเกตนิดหนึ่งนะครับ ตัวบทจะใช้คำว่าการหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาครับ ถ้าเป็นการดูหมิ่นตัวบทจะใช้คำว่าการดูหมิ่นด้วยการโฆษณาครับ ความหมายอาจไม่แตกต่างกันแต่เป็นข้อสังเกตเล็กๆน้อยๆครับ เป็นคำที่กฎหมายใช้ครับ

การโฆษณาในความผิดฐานนี้หมายความว่าอย่างไร?

ในการวิเคราะห์องค์ประกอบของกฎหมายนั้นเราต้องทำความเข้าใจความหมายของคำในกฎหมายเสียก่อนว่ากฎหมายได้ตีความไว้ว่าอย่างไร เพราะบางครั้ง คำที่เราใช้อยู่ที่ไปกับคำทางกฎหมายจะมีความหมายแตกต่างกันทำให้บางครั้งการกระทำบางอย่างที่ดูเหมือนจะเป็นความผิดอาญา แต่จริงๆแล้วกลับไม่เป็นความผิดทางอาญาครับ ฟ้องไปศาลโอกาสที่จะถูกยกฟ้องก็มีสูงครับ

การโฆษณา ในความผิดฐานหมิ่นประมาทหรือดูหมิ่นนั้นหมายถึง การเผยแพร่ไปสู่ประชาชนครับ ดังนั้นการกระทำที่เป็นการโฆษณาในสายตาของกฎหมายยกตัวอย่างเช่น การให้สัมภาษณ์ การเขียนบทความลงหนังสือพิมพ์ ทั้งนี้ทั้งนั้นต้องพิจารณาดีๆนะครับว่าใครเข้าฐานอะไรบ้าง เช่น การให้สัมภาษณ์หนังสือพิมพ์ผู้ให้สัมภาษณ์เองจะผิดฐานหมิ่นประมาท แต่ผู้ที่นำลงพิมพ์ในหนังสือพิมพ์จะผิดฐานหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาครับ

นอกจากสื่อสิ่งพิมพ์แล้วสื่ออย่างอื่นที่เป็นการลงโฆษณามีอะไรบ้าง?

เนื่องจากว่าหนังสือพิมพ์ในยุคสังคมออนไลน์นี้มีความนิยมลดน้อยถอยลงไปมาก สิ่งที่มาแทนที่ก็คือแอพพลิเคชั่นที่ใช้ติดต่อสื่อสารกันครับ ซึ่งก็มีมากมายหลากหลายที่ให้ผลคล้ายกับการลงพิมพ์ทางหนังสือพิมพ์ เช่น line, facebook, twitter, instragram หรือแอพพลิเคชั่นออนไลน์อื่นๆ ทำให้การเขียนหรือพิมพ์ข้อความลงสู่สังคมออนไลน์ผ่านแอพพลิเคชั่นแต่างๆก็มีโอกาสที่จะเป็นการกระทำผิดฐานหมิ่นประมาท หรือหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาได้เช่นเดียวกับการพิมพ์ข้อความลงหนังสือพิมพ์นั่นเองครับ แต่จะผิดอย่างไรนั้นต้องพิจารณาองค์ประกอบของกฎหมายเป็นกรณีไปครับ

ข้อความในแอพพลิเคชั่นไลน์ (Line) เป็นหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาหรือไม่?

การกระทำใดถึงเรียกว่าเป็นการหมิ่นประมาททาง Line นั้น เราต้องพิจารณาว่าการพิมพ์ข้อความที่เป็นการหมิ่นประมาทลงที่ใดใน line ครับ ถ้าเป็นในส่วนของ timeline ซึ่งบุคคลทั่วไปอาจเข้าถึงได้โดยการเปิดเป็นสาธารณะ ก็มีโอกาสเข้าฐานความผิดของการหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาได้ครับ แต่ถ้าพิมพ์ข้อความส่งทาง ไลน์กลุ่ม กฎหมายมองว่าเป็นการแจ้งข่าวเฉพาะผู้ซึ่งอยู่ในกลุ่มเท่านั้น ยังไม่ถึงกับว่าเป็นการกระจายข่าวไปสู่สาธารณะชนครับ ทำให้การพิมพ์ข้อความลงไลน์กลุ่มจึงยังไม่เข้าในฐานความผิดของการหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา แต่ก็อาจเข้าฐานความผิดของการหมิ่นประมาทได้อยู่นะครับ

ข้อความในเฟสบุ๊ค ทวิตเตอร์ Facebook, Twitter เป็นหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาหรือไม่?

อย่างไรถึงเรียกว่าโดนหมิ่นประมาททาง Facebook, twitter ต้องพิจารณาว่าเปิดเป็นสาธารณะหรือเปล่าเช่นกันครับ ถ้าหากเปิดเป็นสาธารณะหรือ public ซึ่งผู้อื่นสามารถที่จะส่งต่อข้อความนั้น share, retweet ให้ผู้อื่นอ่านได้ก็อาจเป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาได้ครับ และแม้ไม่ได้เปิดเป็นสาธารณะก็อาจเป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทธรรมดาได้อยู่เช่นเดียวกับการส่งข้อความทางไลน์ครับ

ส่วนองค์ประกอบอื่นของการหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา พิจารณาเช่นเดียวกับองค์ประกอบการหมิ่นประมาททั่วไปซึ่งเราได้เขียนเอาไว้แล้วในบทความก่อนหน้าครับ หัวข้อถัดไปของเรื่องการหมิ่นประมาทนั้น เราจะพูดถึงการหมิ่นประมาทผู้ที่ตายไปแล้วต่อครับ

การหมิ่นประมาทผู้ตาย

เป็นอีกหนึ่งฐานความผิดในหมวดของการหมิ่นประมาทครับ อยู่ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 327 เรามาดูตัวบทกันก่อน ว่ากฎหมายบัญญัติไว้ว่าอย่างไรจึงเป็นความผิดฐานนี้ครับ

“มาตรา ๓๒๗  ผู้ใดใส่ความผู้ตายต่อบุคคลที่สาม และการใส่ความนั้นน่าจะเป็นเหตุให้บิดา มารดา คู่สมรส หรือบุตรของผู้ตายเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นหรือถูกเกลียดชัง ผู้นั้นกระทำความผิดฐานหมิ่นประมาท ต้องระวางโทษดังบัญญัติไว้ในมาตรา ๓๒๖ นั้น”

สิ่งที่กฎหมายมุ่งประสงค์ที่จะคุ้มครองก็คือ ชื่อเสียงของผู้ตายที่กระทบต่อบุคคลในครอบครัวของผู้ตาย สำหรับคำว่าผู้ตายนั้นกฎหมายหมายรวมถึงบุคคลที่ถูกศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญว่าเป็นผู้ตายด้วยเช่นกัน

บิดา มารดา คู่สมรส หรือบุตร ตามที่ได้กำหนดไว้ในฐานนี้นั้น ต้องเป็น บิดา มารดา คู่สมรส และบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายด้วยครับ

องค์ประกอบอื่นก็เช่นเดียวกันกับองค์ประกอบของการหมิ่นประมาทบททั่วไปเช่นกันครับ

ก่อนที่เราจะพูดถึงบทยกเว้นความผิดและบทยกเว้นโทษ เราขอพูดถึงอีกฐานความผิดหนึ่งที่สำคัญซึ่งมักเชื่อมโยงกันกับความผิดฐานหมิ่นประมาทเสมอนั่นก็คือ การดูหมิ่นซึ่งหน้าและการดูหมิ่นด้วยการโฆษณาครับ เพราะในบางครั้งเมื่อการกระทำความผิดนั้นไม่เป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทแล้วก็ยังมีโอกาสที่จะเป็นความผิดฐานดูหมิ่นซึ่งหน้าหรือดูหมิ่นด้วยการโฆษณาได้ครับ

ถ้าหากการการกระทำนั้นไม่เป็นการหมิ่นประมาทอาจเข้า พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2560 มาตรา 14 ได้ครับ

“มาตรา ๑๔  ผู้ใดกระทำความผิดที่ระบุไว้ดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปีหรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

(๑) โดยทุจริต หรือโดยหลอกลวง นำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่บิดเบือนหรือปลอมไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วน หรือข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จ โดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ประชาชน อันมิใช่การกระทำความผิดฐานหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา”

การดูหมิ่นซึ่งหน้าและการดูหมิ่นด้วยการโฆษณา

การดูหมิ่นซึ่งหน้าและการดูหมิ่นด้วยการโฆษณา เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญาภาค 3 ในหมวดความผิดลหุโทษ มาตรา 393 ครับ ก่อนอื่นเรามาดูตัวบทกันก่อน

“มาตรา ๓๙๓ ผู้ใดดูหมิ่นผู้อื่นซึ่งหน้าหรือด้วยการโฆษณา ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”

สิ่งที่กฎหมายมุ่งประสงค์ที่จะคุ้มครองในความผิดฐานดูหมิ่นซึ่งหน้านั้นก็คือ ป้องกันเหตุร้ายที่อาจถึงตัวกันได้ในทันทีครับ การพิจารณาเราจึงต้องดูว่าการกระทำที่เป็นการดูหมิ่นนั้น ผู้รับข้อความหรือผู้ถูกดูหมิ่นสามารถเข้าถึงตัวเราได้ในทันทีหรือเปล่า ทำให้การโทรศัพท์ถึงกัน ถ้าหากทั้งสองฝ่ายอยู่กันคนละที่ก็จะไม่เป็นความผิดฐานนี้ครับ ดังนั้นถ้าเป็นการดูหมิ่นซึ่งหน้าให้นึกถึงการกระทำที่ต้องเป็นการกระทำต่อหน้าต่อตาครับ

การดูหมิ่นคืออะไร

การดูหมิ่น คือการกระทำ การเหยียดหยาม การสบประมาท การทำให้อับอาย ซึ่งอาจจะเป็นการกระทำโดยทางกาย หรือวาจาก็ได้ และการกระทำนั้นเป็นการลดคุณค่าผู้ถูกดูหมิ่นลงโดยผู้ที่หมิ่น ดังนั้นจึงอาจเป็นคำด่า คำหยาบ สบประมาท เช่น ยกเท้า เปลือยกาย ให้ของลับ ก็เข้าได้ จะเห็นได้ว่ามีความหมายกว้างกว่าการหมิ่นประมาทมากครับ

การดูหมิ่นนั้นเป็นเรื่องที่ผู้ดูหมิ่นต้องการลดคุณค่าของผู้ที่ถูกดูหมิ่นลง โดยอาจเป็นการกระทำซึ่งหน้า หรือด้วยการโฆษณาก็ได้ ในการพิจารณานั้น เราต้องพิจารณาประกอบกับกริยาวาจาของถ้อยคำทั้งหมดด้วยเช่นกัน

เมื่อการดูหมิ่นเป็นการลดคุณค่าของผู้ที่ถูกดูหมิ่นลง ดังนั้นการดูหมิ่นจึงพิจารณาเฉพาะผู้รับรู้เท่านั้น โดยปกติคือผู้ที่ถูกดูหมิ่นนั่นเองว่าเขาทราบและเข้าใจข้อความที่เป็นการดูหมิ่นนั้นหรือไม่ ส่วนบุคคลที่ 3 จะรับรู้หรือไม่นั้นไม่ใช่สาระสำคัญ ต่างกับความผิดฐานหมิ่นประมาทครับ เพราะเราได้กล่าวไปแล้วในบทความเรื่องหมิ่นประมาทว่า ความผิดฐานหมิ่นประมาทนั้น ผู้รับรู้คือบุคคลที่ 3 ได้ทราบและเข้าใจข้อความส่วนผู้ถูกหมิ่นประมาทจะรับรู้หรือไม่ไม่ใช่สาระสำคัญ กลับกันกับความผิดฐานดูหมิ่นนั่นเองครับ

ซึ่งหน้า คืออะไร

ซึ่งหน้า หมายถึงการกระทำที่สามารถเข้าถึงตัวอีกฝ่ายหนึ่งได้ อาจมีการเข้าถึงตัวก่อเหตุร้ายได้ในทันทีทันใด การกระทำนั้นเราไม่ได้ถือเอาการเห็นหน้าเป็นสำคัญครับ อยู่คนละห้องมีฝากันแต่ได้ยินแล้วไปถึงตัวอีกฝ่ายได้ทันที หรือใช้เครื่องกระจายเสียง แม้ไม่เห็นหน้าแต่ก็เป็นซึ่งหน้าได้ครับ

ด้วยการโฆษณา คืออะไร

การโฆษณาในความผิดฐานนี้คือ การทำให้ทราบถึงผู้อื่น เป็นการทำให้แพร่หลายในลักษณะการป่าวร้องให้รู้กันหลายๆคนครับ ตัวอย่างเช่น ด่ากลางตลาด ถ้าการป่าวร้องนั้นเป็นการป่าวร้องต่อหน้าผู้ถูกดูหมิ่นด้วย การกระทำนั้นอาจจะเป็นการดูหมิ่นซึ่งหน้า และการดูหมิ่นด้วยการโฆษณา ได้ครับ

จะเห็นได้ว่าความผิดฐานหมิ่นประมาท กับการดูหมิ่นนั้นต้องพิจารณาควบคู่กันไป อาจเป็นอย่างใดอย่างหนึ่งหรือไม่ก็ได้ ยกตัวอย่างเช่น การกล่าวโดยสุภาพไม่ดูถูกเหยียดหยามไม่เป็นการลดคุณค่าผู้ฟังลงแต่อาจเข้าความผิดฐานหมิ่นประมาทได้ครับ

ความผิดดูหมิ่นในฐานอื่นๆมีอีกหรือเปล่า? มีดังนี้ครับ

ดูหมิ่นเจ้าพนักงาน ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 136

“มาตรา ๑๓๖  ผู้ใดดูหมิ่นเจ้าพนักงานซึ่งกระทำการตามหน้าที่ หรือเพราะได้กระทำการตามหน้าที่ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”

ดูหมิ่นศาล ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 198

“มาตรา ๑๙๘  ผู้ใดดูหมิ่นศาลหรือผู้พิพากษาในการพิจารณาหรือพิพากษาคดี หรือกระทำการขัดขวางการพิจารณาหรือพิพากษาของศาล ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงเจ็ดปี หรือปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”

ดูหมิ่นเหยียดหยามศพ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 366/4

“มาตรา ๓๖๖/๔ ผู้ใดกระทำด้วยประการใด ๆ อันเป็นการดูหมิ่นเหยียดหยามศพ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามเดือน หรือปรับไม่เกินห้าพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”

ดูหมิ่นสถาบัน ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112

“มาตรา ๑๑๒  ผู้ใดหมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้ายพระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท หรือผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สามปีถึงสิบห้าปี”

ดูหมิ่นประมุขของรัฐต่างประเทศ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 133

“มาตรา ๑๓๓ ผู้ใดหมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้ายราชาธิบดี ราชินี ราชสามี รัชทายาท หรือประมุขแห่งรัฐต่างประเทศ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงเจ็ดปี หรือปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”

หวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้อ่านทุกท่านครับ การยกเว้นความผิด ยกเว้นโทษ และการหมิ่นประมาทในทางแพ่ง และถ้าโดนหมิ่นประมาททาง line โดนหมิ่นประมาททาง facebook โดนหมิ่นประมาททาง twitter หรือถูกดำเนินคดี ถูกฟ้องข้อหาหมิ่นประมาท หรือหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา ต้องแก้ปัญหาหรือมีวิธีการแก้ปัญหา หรือดำเนินคดี และทำอย่างไรได้บ้าง ขอเขียนในบทความหน้านะครับ

คดีหมิ่นประมาทนั้นนับว่าเป็นหนึ่งในหลายๆคดียอดฮิตในยุคนี้ก็ว่าได้ ไม่ว่าจะเป็นทั้งการดูหมิ่นซึ่งหน้าหรือโดยการโฆษณา หมิ่นประมาทหรือหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณา ซึ่งก็เนื่องมาจากสังคมในปัจจุบันใช้สื่อสังคมออนไลน์กันแพร่หลายมากขึ้น ทำให้การกระทำความผิดฐานดูหมิ่นด้วยการโฆษณาและการหมิ่นประมาทโดยการโฆษณานั้นเพิ่มสูงขึ้น โดยในหลายๆครั้งผู้เสียหายก็มักจะใช้ความผิดอาญาฐานหมิ่นประมาทนี้ในการเรียกร้องค่าเสียหายเป็นเงินจากผู้กระทำความผิดเป็นจำนวนที่สูงเกินสมควรบ้างในบางกรณี และเพื่อไม่ให้บทความยาวเกินไปจึงขอแบ่งย่อยออกเป็นตอนๆนะครับ

ก่อนอื่นเราต้องทราบก่อนว่าความผิดฐานนี้มุ่งคุ้มครองอะไรเพื่อให้ง่ายต่อการทำความเข้าใจครับ ความผิดในฐานนี้มุ่งคุ้มครอง เกียรติ ซึ่งเป็นหนึ่งในคุณค่าที่มีอยู่ในมนุษย์ทุกคนครับ การลบหลู่ทำให้คุณค่าที่ยอมรับนับถือในตัวมนุษย์นั้นลดน้อยถอยลงไป แม้ว่ามนุษย์อาจจะมีความแตกต่างกันไปในสังคม แต่มนุษย์ทุกคนนั้นมีเกียรติเท่ากันครับ กฎหมายจึงได้เข้ามาคุ้มครองและคุ้มครองทุกคนเท่าเทียมกันครับ

การดูหมิ่นซึ่งหน้าหรือด้วยการโฆษณานั้นจะมีทั้งความคล้ายกันและต่างกันกับความผิดฐานการหมิ่นประมาทหรือการหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาครับทำให้บางครั้งเวลาเราไปแจ้งความเราก็แจ้งรวมกันไปเข้าฐานไหนให้ตำรวจไปเลือกใส่เอาเองว่างั้นซึ่งถ้าฟ้องผิดฐานมีโอกาสที่จะยกฟ้องสูงนะครับ ความต่างกันอย่างเห็นได้ชัดที่สุดนอกจากอัตราโทษ ก็คือ ความผิดฐานหมิ่นประมาทหรือการหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณาเป็นความผิดต่อส่วนตัวครับ ทำให้ความผิดฐานหมิ่นประมาทผู้กระทำความผิดกับผู้เสียหายสามารถตกลงยอมความกันเพื่อให้คดีอาญาระงับได้โดยไม่ต้องนำคดีไปสู่ศาลครับ

ส่วนกรณีการดูหมิ่นซึ่งหน้าหรือโดยการโฆษณานั้นเป็นอาญาแผ่นดินครับเพราะกฎหมายไม่ได้กำหนดให้เป็นความผิดอันยอมความได้ อย่างไรก็ดีถึงแม้ว่าจะไม่สามารถยอมความกันได้ก็ตามแต่ความผิดฐานดูหมิ่นนั้นจัดอยู่ในหมวดความผิดลหุโทษครับ ผลก็คือสามารถเปรียบเทียบปรับโดยผู้เสียหายยินยอมซึ่งเป็นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาครับ ทำให้คดีอาญาเป็นอันเลิกกันได้โดยไม่ต้องไปถึงศาลเช่นกันครับ

เมื่อทั้งสองฐานความผิดสามารถใช้วิธีตกลงกันเพื่อให้คดีอาญาสิ้นสุดได้ก่อนไปถึงศาล การตกลงกันบางครั้งจึงเป็นการขอขมาลาโทษ หรือผู้เสียหายเรียกเงินพอสมควรเพื่อให้ยอมถอนคดีจึงเกิดขึ้นได้ตลอดเวลาครับ

ความผิดฐานหมิ่นประมาท

ก่อนอื่นเรามาทำความรู้จักความผิดฐานหมิ่นประมาทกันก่อน ซึ่งการหมิ่นประมาทนี้กฎหมายได้บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 ดังนี้ครับ

“มาตรา ๓๒๖ ผู้ใดใส่ความผู้อื่นต่อบุคคลที่สาม โดยประการที่น่าจะทำให้ผู้อื่นนั้นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรือถูกเกลียดชัง ผู้นั้นกระทำความผิดฐานหมิ่นประมาท ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”

จากตัวบทจะเห็นได้ว่าการกระทำที่จะเป็นความผิดในฐานหมิ่นประมาทได้ ผู้กระทำต้องใส่ความต่อผู้อื่นครับ ผู้อื่นจะเป็นคนเดียวหรือหลายคนก็ได้ครับ ข้อความที่หมิ่นประมาทนั้นหากไม่ระบุผู้ที่ถูกใส่ความโดยตรงว่าเป็นใครก็ต้องให้ได้ความหมายว่ากล่าวถึงใครโดยเฉพาะซึ่งบุคคลทั่วไปสามารถทราบได้โดยไม่ต้องสืบหาเพิ่มเติมว่าหมายถึงใครครับ ง่ายๆก็คืออ่านแล้วสามารถรู้ได้เลยนั่นแหละครับว่าหมายถึงใคร การใส่ความนี้จะเป็นความผิดก็ต่อเมื่อผู้อื่นหรือบุคคลที่สามนั้นได้ทราบและเข้าใจความหมายของการใส่ความนั้นด้วยครับ ถ้าเขาไม่เข้าใจเช่นพูดใส่ความให้ชาวต่างชาติฟังแล้วเขาฟังไม่ออกก็ยังไม่ถือว่ากระทำผิดสำเร็จนะครับ

นอกจากนี้การใส่ความนั้นต้องถึงขนาดทำให้ผู้ที่ถูกใส่ความเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรือถูกเกลียดชังด้วยครับ โดยจะต้องพิจารณาถึงความรู้สึกนึกคิดของบุคคลธรรมดาทั่วไปครับไม่ใช่ความรู้สึกส่วนตัวของผู้ถูกใส่ความนะครับว่าข้อความที่เป็นการใส่ความนั้นน่าจะทำให้ผู้ถูกใส่ความเขาเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นหรือถูกเกลียดชังหรือไม่ ถ้าใช่จึงจะครบองค์ประกอบความผิดฐานหมิ่นประมาทครับ

การใส่ความคืออะไร?

การใส่ความ คือการกล่าวอ้าง หรือทำให้แพร่หลาย โดยแสดงพฤติกรรมอันเป็นข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นหรือกำลังเกิดขึ้นและการใส่ความนั้นจะต้องเป็นการยืนยันข้อเท็จจริงด้วยครับ การยืนยันข้อเท็จจริงพูดให้เข้าใจง่ายๆก็คือสิ่งที่ใส่ความนั้นสามารถที่จะเกิดขึ้นได้ ไม่ใช่การคาดคะเน เช่นนาย ก เป็นคนทุจริต ตัวอย่างที่ไม่เป็นการยืนยันข้อเท็จจริงเช่น หน้าหมา สัตว์ พวกนี้บุคคลที่สามไม่สามารถเป็นสิ่งเหล่านั้นได้จึงไม่ผิดฐานหมิ่นประมาทครับ

ในส่วนขอข้อความนั้น ข้อความจะเป็นความจริงหรือความเท็จก็ได้กฎหมายไม่ได้สนใจครับเข้าหมดหากการยืนยันข้อเท็จจริงนั้นกระทบถึงเกียรติของผู้ถูกใส่ความให้ปรากฏต่อบุคคลที่สามด้วยครับ การแสดงออกที่เป็นการยืนยันข้อเท็จจริงอาจจะเป็นการกระทำโดยวาจา ลายลักษณ์อักษร ท่าทางหรือโดยประการอื่นใดก็ได้ครับ ข้อสำคัญก็คือ อยู่ที่ว่าบุคคลอื่นที่รับข้อความนั้น เขาสามารถทราบความหมายของการใส่ความได้หรือไม่ส่วนเขาจะเชื่อหรือไม่ไม่สำคัญเช่นกันครับ การพิจารณาจึงต้องดูควบคู่กันไปกับการดูบริบทโดยรวมประกอบครับไม่ได้ดูเฉพาะเพียงแค่คำพูดอย่างเดียว

เรื่องที่มักจะใส่ความสามารถแบ่งออกได้เป็น 4 ประเภทได้แก่

1 การใส่ความเกี่ยวกับการประพฤติ เช่น การรับสินบน

2 การใส่ความเกี่ยวกับเรื่องประเวณี หรือความไม่เหมาะสม หรือไม่ใช่เรื่องอันควรในทางเพศ เช่น เสี่ยบ้ากาม กระหรี่

3 การใส่ความเกี่ยวกับหน้าที่การงาน เช่น ทนายความท่านนี้ชอบล้มคดี

4 เป็นการพูดถึงความไม่น่าเชื่อถือเกี่ยวกับสถานะทางเศรษฐกิจ การเงิน หรือสังคม เช่น ชอบออกเช็คเด้ง ซึ่งต้องดูองค์ประกอบอย่างอื่นประกอบด้วยนะครับ เช่น ถ้าบอกว่าเป็นหนี้แล้วไม่ใช้ การเป็นหนี้ไม่ทำให้บุคคลเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรือถูกเกลียดชังครับเพราะการเป็นหนี้เป็นเรื่องธรรมดาที่บุคคลอาจเป็นหนี้ได้โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการทำธุรกิจ แต่ว่าไม่ใช่ว่าจะไม่ผิดทุกกรณีไปนะครับ ยังคงต้องดูบริบทอื่นโดยรวมประกอบด้วย

ชื่อเสียง

ชื่อเสียง ในที่นี้ไม่ได้มีความหมายเดียวกับชื่อเสียงอย่างชื่อเสียงของศิลปินนะครับ ดังที่ได้กล่าวไปแล้วว่าความผิดฐานนี้กฎหมายมุ่งคุ้มครอง เกียรติ ซึ่งมนุษย์ทุกคนมีเท่าเทียมกัน ดังนั้นชื่อเสียงในที่นี้หมายถึง คุณค่าหรือราคาที่มนุษย์มีต่อเพื่อนมนุษย์ด้วยกันในทางศีลธรรม ในทางจิตใจหรือในทางสังคมครับ ดังนั้นการจะดูว่ากระทบต่อชื่อเสียงหรือไม่ ต้องดูว่าการใส่ความนั้นเป็นการลดคุณค่าในตัวของผู้ถูกใส่ความลงหรือไม่นั่นเองครับ

เนื่องจากว่าการใส่ความเป็นการพิจารณาที่การกระทบต่อเกียรติซึ่งไม่เกี่ยวกับความจริงหรือไม่จริงของเรื่อง กฎหมายจึงไม่สนที่มาของคำพูดว่าจะมาจากไหนทำให้การฟังเขามาพูดต่อ ผู้พูดก็อาจผิดฐานหมิ่นประมาทได้ครับ เช่น บรรณาธิการลงพิมพ์ข้อความหมิ่นประมาทจึงมีความผิด เขาจะมาแก้ตัวว่ามีคนส่งมาให้ลงพิมพ์ไม่ได้ การฟังเขาเล่ามาว่าแล้วมาพูดต่ออีกทีจึงอาจทำให้ผู้พูดมีความผิดฐานนี้ได้เช่นกันครับ ตอนนี้อาจจะสงสัยว่าถ้าเรามีเจตนาดีต้องการเตือนผู้อื่นก็ผิดเหรอ ขอตอบว่ากฎหมายไม่สนใจเหตุจูงใจครับ แม้เจตนาดีก็ผิดได้แต่มีบทยกเว้นไว้ทำให้อาจไม่เป็นความผิดหรือได้รับยกเว้นโทษอยู่ครับต้องดูเป็นกรณีๆไปครับ
เพื่อไม่ให้บทความยาวเกินไปเรื่องของการหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา การดูหมิ่นซึ่งหน้า การดูหมิ่นด้วยการโฆษณา ค่าใช้จ่ายในการจ้างทนายความทำคดี อายุความ ฟ้องคดีแพ่งคดีอาญา พรบ คอม หมิ่นประมาททางไลน์กลุ่ม เฟสบุ๊ค ติดตามได้ในตอนต่อไปครับ