เป็นอีกหนึ่งคำถามที่หลายๆคนสงสัย บทความนี้จะเป็นการพูดรวมๆเกี่ยวกับค่าจ้างทนายไม่ว่าจะเป็นคดีแพ่ง คดีอาญา หรือใช้บริการอื่นๆครับ ค่าจ้างทนายความในบทความนี้นั้นอ้างอิงจากสำนักงานเราเป็นหลักครับ สำนักงานหรือทนายท่านอื่นอาจมีหลักการคิดค่าจ้างทนายความในส่วนที่เป็นค่าวิชาชีพแตกต่างออกไปได้ บทความนี้นอกจากจะเขียนถึงการคิดว่าจ้างทนายความเบื้องต้นแล้ว เรายังจะเขียนถึงคำถามในใจของหลายๆท่านเกี่ยวกับการว่าจ้างทนายด้วยครับ หากเวลาน้อยสามารถข้ามลงไปด้านล่างได้เลยครับ

จ้างทนายให้ว่าความฟรีมีหรือไม่?

ก่อนอื่นเรามาดูเหตุผลก่อนว่าทำไมค่าทนายความถึงไม่ฟรี แล้วขอฟรีหรือขอให้ไม่คิดค่าใช้จ่ายได้หรือเปล่า ต้องดูว่าฟรีในส่วนใหนครับ ถ้าค่าจ้างทนายความว่าความในศาลไม่สามารถทำให้ฟรีได้ครับ สภาทนายความไม่อนุญาตให้ทนายความโฆษณาว่าจะว่าความฟรีครับ ถามว่าสมเหตุสมผลหรือไม่ จินตนาการดูว่า ถ้าเราต้องไปทำงานทุกวันและในแต่ละวันต้องทำงานอย่างหนัก ถึงสิ้นเดือนนายจ้างไม่จ่ายค่าจ้างครับ วิชาชีพทนายความก็เช่นกัน การจะขึ้นว่าความได้แต่ละครั้ง ต้องผ่านการหลายขั้นตอนครับ เตรียมคดีความก่อนเขียนฟ้อง หาทุกแง่มุมกฎหมายที่เป็นไปได้ที่ฝ่ายตรงข้ามจะยกมาสู้คดีรวมถึงรวบรวมค้นหาพยานหลักฐานต่างๆ จากนั้นนำข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานที่ได้นำมาเขียนคำฟ้อง คำร้อง หรือคำให้การ เสร็จแล้วทำสำนวนความแล้วจึงไปยื่นต่อศาลซึ่งทั้งหมดนี้จะใช้เวลาในการทำงานตั้งแต่ 3 ถึง 4 วันไปจนถึงเป็นสัปดาห์ หรือถ้าคดียากๆหรือมีข้อเท็จจริงเป็นจำนวนมากอาจต้องเตรียมหาหลักฐานเป็นเดือนๆก็มีครับ ทั้งนี้ก็เพื่อให้คดีของลูกความที่ทนายความรับมามีจุดบกพร่องน้อยที่สุด นอกจากนี้การสู้คดีในศาลยังใช้เวลาหลายวันจนกว่าจะมีคำพิพากษา เหล่านี้ล้วนแต่เป็นค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นทั้งสิ้น นี่แหละครับทำไมสภาทนายความถึงไม่ยอมให้ทนายความทำคดีให้ฟรีครับ เพราะมันเป็นวิชาชีพเฉพาะหากยอมให้ทำ ทนายท่านอื่นก็จะอยู่ไม่ได้ ทำให้ไม่มีใครอยากเป็นทนายความคอยช่วยเหลือประชาชนในการเรียกร้องความยุติธรรรมครับ ความเดือดร้อนนั้นจะตกกลับไปที่ประชาชน สุดท้ายก็จะทำให้สังคมไม่สงบสุขครับ ถึงอย่างไรก็ดี หากทุนทรัพย์มีจำกัดจริงๆสามารถตกลงค่าจ้างกับทนายเป็นกรณีไปครับ ค่าจ้างทนายก็มีส่วนคล้ายจ้างศิลปินวาดภาพครับ ขึ้นกับความพอใจของทั้งสองฝ่าย

แต่ใช่ว่าจะไม่สามารถหาทนายว่าความฟรีไม่ได้ สามารถหาได้ครับ มีหลายหน่วยงานที่คอยอำนวยความสะดวก  เช่นทนายความเพื่อช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย ซึ่งดำเนินการโดยสภาทนายความ หรือโดยคณะนิติศาสตร์ในสถาบันการศึกษาหลายๆแห่งมักจะเปิดบริการให้กับประชาชนเช่นกันครับ หรือถ้าเป็นคดีอาญาหากเราเป็นจำเลยและไม่มีทนายความศาลท่านจะถามก่อนเสมอว่าจำเลยต้องการทนายความหรือไม่ ถ้าจำเลยต้องการศาลท่านจะจัดหาทนายความให้โดยรัฐจะเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายให้กับทนายความครับ หรือถ้าเป็นผู้เสียหายในทางอาญาสามารถให้รัฐดำเนินการเรียกร้องความยุติธรรมโดยการแจ้งความร้องทุกข์กล่าวโทษกับพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจครับ ท่านก็จะทำเรื่องส่งอัยการฟ้องเรียกร้องความยุติธรรมให้กับเรา

การขอคำปรึกษาฟรีทำอย่างไร?

ในส่วนให้คำปรึกษานั้นสภาทนายความไม่ได้ห้ามไว้ว่าจะต้องคิดค่าใช้จ่ายเสมอไป ดังนั้นสำนักงานทนายความหลายๆแห่งก็มีบริการให้คำปรึกษาเบื้องต้นฟรีบ้างครับ เพราะผู้ที่เรียนกฎหมายทุกคนนั้นต้องการให้ความช่วยเหลือกับประชาชนทั่วไปที่ได้รับความเดือดร้อนเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว ในส่วนนี้เราเคยเขียนบทความไว้แล้วว่าการขอคำปรึกษาฟรีมีที่ใดให้บริการบ้าง ในบทความเก่าๆของเราลองค้นดูครับ

ถ้าจะไม่จ้างทนายความแล้วเราสามารถว่าความขึ้นศาลด้วยตนเองได้หรือไม่?

ทำได้ครับทั้งคดีแพ่งและคดีอาญา ปกติแล้วถ้าคดีไม่ยุ่งยากซับซ้อน เช่น ตั้งผู้จัดการมรดก คดีแรงงาน หรือเพื่อน ญาติกู้ยืมเงินแล้วไม่คืน เราสามารถหาอ่านหนังสือ google เขียนฟ้องได้ด้วยตนเองอยู่แล้วครับถ้าเราศึกษามากเพียงพอเพราะคดีดังกล่าวถ้าจ้างทนายอาจจะไม่คุ้มกับผลลัพธ์ที่ได้มาและบางคดีรัฐจัดให้มีหน่วยงานไว้ให้ความช่วยเหลือเรียบร้อยแล้ว เช่นคดีแรงงาน มีให้เลือกทั้งผู้ตรวจแรงงาน หรือถ้าจะไปศาลยังมีนิติกรบริการร่างฟ้องและให้คำปรึกษาโดยไม่ต้องพึ่งพาทนายความอีก การขึ้นศาลเราก็ทำการเสนอข้อเท็จจริงต่อศาลเพื่อให้ท่านใช้ในการตัดสินคดีครับ

แต่ถ้าเป็นคดีที่มีความยุ่งยากซับซ้อนเช่นคดีที่เกี่ยวข้องกับสัญญา ละเมิด หรือถ้าเป็นคดีอาญา เราไม่แนะนำให้ขึ้นว่าความเองครับ เพราะผลลัพธ์ที่ได้หากเป็นผลร้ายความเสียหายนั้นค่อนข้างสูง ต้องทำความเข้าใจอย่างหนึ่งว่า เมื่อเราสู้คดีในศาลทนายความไม่ได้แต่เพียงหยิบยกข้อกฎหมายเฉพาะเรื่องที่พิพาทกันเท่านั้น แต่ทนายความจะพิจารณากฎหมายทั้งระบบ การสู้คดีจึงมีความซับซ้อนมากขึ้นครับ

เราสามารถอ่านหนังสือหรือเรียนรู้เองเพื่อต่อสู้คดีได้หรือไม่ คำตอบคือ ส่วนหนึ่งทำได้ครับแต่ต้องแลกกับเวลา และอีกส่วนหนึ่งต้องได้รับการเรียนการสอนครับ เพราะกฎหมายประเภทที่เป็นกฎหมายเทคนิคและกฎหมายของนักกฎหมายจะมีเหตุผลของตัวเองในการออกกฎหมายนั้นๆซึ่งไม่อาจใช้ความรู้สึกนึกคิดทั่วไปในการทำความเข้าใจได้ครับ แต่หากทำใจยอมรับผลเสียที่อาจจะเกิดขึ้นได้และต้องการต่อสู้คดีเอง กฎหมายเปิดโอกาสให้ตัวความที่เป็นคู่พิพาทสามารถต่อสู้คดีในศาลเรียกร้องความยุติธรรมด้วยตนเองได้เสมอครับ

ค่าทนายความแพงไปหรือเปล่า?

การจ้างทนายความของเรานั้น เงินที่เราจ่ายไปเพื่อจ้างทนายความเราจ่ายเพราะอะไร แล้วเงินที่จ่ายไปจริงๆแล้วเราจ่ายให้กับอะไร?

เราจ่ายเพราะ “ความเชื่อใจ” เพราะเราเชื่อมั่นว่าทนายความท่านนั้นสามารถช่วยเหลือเราได้ หรือช่วยให้ผลออกมาเป็นไปตามที่เราคาดหวัง กฎหมายเปรียบเสมือนเครื่องมือสำหรับใช้ในการรักษาความยุติธรรมในสังคม การปรับใช้ พลิกแพลง ขึ้นอยู่กับนักกฎหมายแต่ละท่าน ซึ่งในแต่ละคนจะมีความเชี่ยวชาญแตกต่างกันไป ทั้งการเรียนรู้ ความเข้าใจ รวมถึงประสบการณ์ นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นๆอีกมากมาย ทำให้ทนายแต่ละท่านมีแนวความคิดในการแก้ปัญหาและความเชี่ยวชาญในแต่ละด้าน แต่ละคดีที่แตกต่างกัน ถ้าเราเคยปรึกษาคดีกับทนายความหลายท่าน เราจะพบเสมอว่าคำแนะนำของทนายแต่ละท่านในการต่อสู้คดีมักจะไม่เหมือนกัน แต่ทุกท่านก็ทำเพื่อปกป้องผลประโยชน์ของลูกความให้สูงที่สุดเหมือนกันครับ ค่าจ้างทนายความจะแพงหรือถูกนั้นจึงขึ้นอยู่กับความพอใจของลูกความครับ หากลูกความมองแล้วว่าสูงเกินไปเราอาจต่อรองราคาหรือเปลี่ยนไปเลือกทนายที่คิดค่าทนายความที่เหมาะสมกับค่าใช้จ่ายที่เราสามารถยอมรับได้ครับ และการเปลี่ยนทนายนั้นสามารถทำได้ทุกเมื่อครับ แต่ถ้าคดีอยู่ในชั้นศาลแล้วควรพิจารณาให้รอบคอบ ต้องคำนึงถึงผลได้ผลเสียที่อาจจะตามมาทุกครั้งครับ

ดังที่ได้กล่าวไปบ้างแล้วตอนต้น การจ้างทนายความนั้นจะคล้ายกับการจ้างศิลปินทำงานครับ อยู่ที่ความพอใจของทั้งสองฝ่าย ถูกแพงนั้นเป็นเพียงความรู้สึก ถ้าเราจ่ายสูงแล้วผลออกมาตามที่เราคาดหวังเราก็อาจจะบอกว่าถูก กลับกันถ้าเราจ่ายน้อยแต่ผลออกมาตรงกันข้ามกับที่เราคาดหวังเราก็อาจจะบอกแพงก็ได้ครับ หรือถ้าเราเชื่อ หรือมั่นใจในตัวของทนายท่านนั้นไม่ว่าจะเพราะชื่อเสียง หรือได้รับการแนะนำมา เราก็จะไม่มีความรู้สึกว่าเงินที่จ่ายไปนั้นถูกหรือแพงครับ สิ่งสำคัญคือก่อนเริ่มจ้างทนายความเราต้องสามารถประเมินให้ได้ก่อนว่าค่าจ้างทั้งหมดที่เราจะต้องเสียไปในการจ้างทนายทำงานครั้งนั้นๆ เป็นจำนวนประมาณเท่าไรครับ ตรงนี้สามารถสอบถามให้ทนายประเมินราคาค่าจ้างทนายได้ก่อนตกลงว่าจ้างครับ

ค่าทนายความเราอ้างอิงมาจากความซับซ้อนยุ่งยากในการต่อสู้คดีจะน้อยหรือมากก็ต้องดูเป็นแต่ละกรณีๆไปครับ คดีประเภทเดียวละเมิดขับรถชนเหมือนกัน แต่คดีหนึ่งเกิดในใจกลางเมืองย่านชุมชน อีกคดีเกิดขึ้นในเส้นทางต่างจังหวัดไกลปืนเที่ยงความยุ่งยากในการทำคดีย่อมแตกต่างกันค่าใช้จ่ายจึงแตกต่างกันไปด้วยครับเพราะขึ้นอยู่กับปัจจัยในหลายๆด้านประกอบ เปรียบเทียบ เวลาเราไปหาหมอ ค่าใช้จ่ายในการรักษาแผลมีดบาด กับการผ่าตัดสมองนั้นมีความแตกต่างกันครับ

ค่าจ้างทนายความเท่าไร คิดอย่างไร?

ในส่วนนี้เป็นหลักการเบื้องต้นนะครับ ซึ่งอาจแตกต่างกันไป สำนักงานเรามีการคิดค่าใช้จ่ายอย่างไรบ้าง ตรงค่าจ้างว่าความนั้นเราไม่สามารถแสดงอัตราค่าจ้างว่าความได้เพราะสภาทนายความกำหนดห้ามไว้ครับผิดมรรยาททนายความ เราจึงเขียนให้เฉพาะหลักการคิดว่ามีแบบใดบ้างครับ

ก่อนพูดถึงค่าจ้างว่าความเราขอพูดถึงประเด็นปัญหาซึ่งเราพบบ่อยซักนิดหนึ่งก่อนครับ หลายต่อหลายครั้งที่ลูกความมาปรึกษาเรามักจะให้ใช้วิธีการทางอาญาบีบเพื่อให้ได้ในสิ่งที่ตนต้องการ อาจเพราะเข้าใจว่ากระบวนการทางแพ่งนั้นล่าช้าหรือด้วยเหตุผลอะไรก็ตามแต่ เรามักจะย้ำเสมอว่าหากไม่ผิดอาญาแล้วเราจะไม่ทำคดีอาญาให้เด็ดขาด เนื่องจากเราคำนึงถึงว่าจะเป็นผลร้ายต่อตัวความเองเสียเอง แม้ว่าตัวความจะมีประสบการณ์จากเพื่อน ญาติ เคยใช้แล้วได้ผลมาก่อนก็ตาม หลายต่อหลายครั้งที่เราเจอคู่ความฝ่ายตรงข้ามใช้วิธีการทางอาญาฟ้องมาเพื่อบีบเอาทางแพ่งให้ได้เงินทั้งๆที่ข้อเท็จจริงไม่ผิดอาญาแม้แต่น้อย ผลลัพธ์คือเราดำเนินคดีกลับไปอย่างเต็มรูปแบบทั้งแพ่งและอาญาทำให้ผลเสียตกแก่คู่ความอีกฝ่ายนั้นเองครับ ดังนั้นเราจึงขอย้ำว่าควรเลือกช่องทางกฎหมายให้ตรงกับลักษณะข้อเท็จจริงเสมอครับ

ค่าจ้างทนายความกรณีขอคำปรึกษา

หากเป็นทาง Line e-mail หรือทางโทรศัพท์ เรายินดีให้คำปรึกษาฟรีครับ แต่ถ้าต้องการปรึกษาทนายต่อหน้า ประกอบเอกสาร จะเริ่มตั้งแต่ 1,000 บาทเป็นต้นไปครับแล้วแต่กรณีโดยจะมีการตกลงกันทั้งสองฝ่ายก่อนเสมอครับ ตรงนี้ผู้อ่านอาจจะมีความรู้สึกว่าแพงให้นึกถึงเวลาเราไปหาหมอในสภานพยาบาลครับ เมื่อเราไปพบจิตแพทย์แม้เพียงไม่กี่นาทีเราก็ต้องจ่ายค่าวิชาชีพให้ท่านใช่ไหมครับ หรือแม้แต่การไปหาหมอดูทำนายทายทักเรายังจ่ายในสิงที่มองไม่เห็นและก่อนให้เขาเริ่มทำนายด้วยซ้ำ ดังนั้นแม้การขอคำปรึกษาฟรีจะมีได้แต่ต้องทำใจว่าบางครั้งขอลมก็ได้ลมครับ

ค่าจ้างทนายความกรณีว่าความในศาล

ค่าจ้างว่าความนั้นการคิดจะขึ้นอยู่กับทนายแต่ละท่านนะครับซึ่งจะมีตั้งแต่หลักพันขึ้นไปจนถึงหลักแสนครับ หรือบางที่จะคิดจากจำนวนทุนทรัพย์ในคดีที่พิพาทกันก็มีครับ ปกติแล้วจะประมาณ 10% ของทุนทรัพย์ที่ฟ้องคดีเช่นหากคดีมีทุนทรัพย์ที่พิพาทกัน 1 ล้านบาทค่าทนายก็จะ 1 แสนบาทเป็นต้นครับ ซึ่งราคาในส่วนนี้ต้องตกลงกับทนายให้ดีนะครับ เพราะส่วนใหญ่รวมถึงสำนักงานเราเป็นราคาเฉพาะดำเนินคดีในศาลชั้นต้นครับ หากมีการอุทธรณ์ ฎีกา หรือบังคับคดีจะคิดเพิ่มอีกต่างหากครับ

ค่าจ้างว่าความของสำนักงานเราไม่ได้คิดจากทุนทรัพย์แต่คิดจากความยากง่ายของคดีครับ เช่น ถ้าฟ้องเรื่องเช็ค เราจะดูว่ามีข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานอะไรบ้าง ไม่ได้ดูเช็คนั้นมูลค่าเท่าไร ดังนั้น ถ้าฟ้องเช็คมูลค่า หนึ่งแสน หรือ สิบล้านบาท เราจึงคิดราคาไม่แตกต่างกันหากข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานครบถ้วนไม่ต่างกันครับ ปกติแล้วสำนักงานเราจะเสนอราคาออกมาให้ลูกความเลือกใน 2 รูปแบบดังนี้ครับ

1 เหมาเป็นก้อนเดียวทั้งคดี ซึ่งสามารถทยอยจ่ายทีละงวดโดยงวดแรกจ่ายก่อนเริ่มคดี งวดที่สองจ่ายก่อนสืบพยานนัดแรกและงวดสุดท้ายก่อนสืบพยานนัดสุดท้ายครับ แต่ละงวดจะจ่ายเท่าไรนั้นแล้วแต่ตกลงกันครับ หรือในแบบที่สอง

2 จ้างเป็นครั้งแบ่งเป็นสองส่วน โดยจ่ายเป็น ค่าเขียนคำคู่ความ เช่น คำร้อง คำฟ้อง คำให้การ จ่ายก่องเริ่มงานทั้งก้อน โดยค่าเขียนคำคู่ความนี้มักจะขึ้นกับความยากง่ายของแต่ละคดีเช่นกันครับ เมื่อยื่นคำคู่ความแล้วถือว่าเสร็จงานในส่วนแรก และส่วนที่สองเป็นค่าขึ้นศาลซึ่งขึ้นอยู่กับว่าเป็นศาลที่ใด ในกรุงเทพหรือต่างจังหวัด โดยการคิดค่าบริการส่วนนี้จะคิดต่อการขึ้นศาลต่อครั้งแยกออกมาครับ หากเลือกแบบนี้เราจะต้องจ่ายไปเรื่อย ๆจนกว่าสืบพยานนัดสุดท้ายเสร็จครับ ซึ่งโดยทั่วไปเราสามารถประเมินได้คร่าวๆเท่านั้นว่าจะต้องขึ้นศาลกี่นัด ส่วนในการจะเลือกแบบใดอยู่ที่ตัวความครับว่าแบบใหนเหมาะสมกับตนเองมากที่สุดครับ

ค่าใช้จ่ายทั้งสองกรณี ไม่รวมค่าใช้จ่ายต่างๆ  เช่นค่าคัดถ่ายเอกสาร ค่าส่งคำคู่ความ ค่าฤชาธรรมเนียม หรือค่าธรรมเนียมอื่นในศาลครับ ซึ่งค่าใช้จ่ายในส่วนนี้จะเป็นส่วนที่ชำระที่ศาลครับซึ่งคิดตามที่ได้จ่ายจริง โดยที่ค่าฤชาธรรมเนียมศาล หากเป็นคดีแพ่งทุนทรัพย์เกิน 300,000 บาท จะอยู่ที่ 2% ของทุนทรัพย์ แต่ถ้าต่ำกว่า 300,000 บาท ค่าฤชาธรรมเนียมศาลไม่เกิน 1,000 บาท ค่าส่งคำคู่ความจะขึ้นอยู่กับศาลนั้นๆสามารถเช็คได้ที่เว็บไซต์ของสำนักงานศาลเขตนั้นๆครับ

หากมีการเดินทางและต้องพักแรมที่ต่างจังหวัดก็จะมีค่าเดินทางและค่าโรงแรมที่พักคิดแยกต่างหาก โดยหากเป็นในเขตกรุงเทพมหานคร และนนทบุรี จะไม่มีค่าบริการในส่วนนี้ แต่หากเป็นจังหวัดอื่นนอกจากนี้คิดตามที่จ่ายจริง

หากต้องการรายละเอียดเพิ่มเติมในส่วนนี้สามารถเมล โทรศัพท์ หรือไลน์มาสอบถามได้ตลอดเวลา โดยในเมลควรแจ้งข้อเท็จจริงต่างๆประกอบโดยละเอียดเพื่อประเมินราคาด้วยครับ

ค่าจ้างทนายความกรณีเขียนคำฟ้องหรือคำแก้ อุทธรณ์ หรือฎีกา

ขึ้นกับความซับซ้อนของแต่ละคดีครับ โดยจะจ่ายเป็นก้อนเดียวก่อนเริ่มงานครับ เพราะในชั้นนี้ไม่มีการสืบพยานอีกต่อไป การสู้คดีจะเป็นการนำเอกสารหลักฐานสำนวนที่ว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้นเสนอศาล โดยปกติมักจะมีราคาหลักหมื่นเป็นต้นไปครับ

ค่าจ้างตรวจ หรือร่าง/เขียนสัญญา

ค้าจ้างทนายความมักจะเริ่มต้นที่ 5,000 บาทเป็นต้นไปขึ้นอยู่กับสัญญาว่าเป็นสัญญาอะไรครับ สัญญานี้เป็นส่วนที่สำคัญมากแต่มักจะไม่ค่อยมีคนให้ความสำคัญเท่าไรครับ เราเคยเขียนบทความให้โหลดสัญญาสำเร็จรูปฟรีไปแล้วในโพสเก่าๆครับ

หวังเป็นอย่างยิ่งว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์กับผู้ที่กำลังมองหาทนายความทุกท่านครับ

การหย่าโดยความยินยอม

การหย่าโดยความยินยอมตกลงกันนั้น จะมีผลเป็นการหย่านับตั้งแต่เวลาจดทะเบียนการหย่าเป็นต้นไป ผลในทางทรัพย์สินนั้นจะจัดการแบ่งกันตามที่มีอยู่ ณ เวลาที่จดทะเบียนหย่า ไม่ใช่เวลาที่ตกลงทำหนังสือหย่ากัน เพราะ ณ เวลาที่ตกลงกันขณะนั้นยังเป็นคู่สมรสกันอยู่นั่นเอง ซึ่งการแบ่งทรัพย์สินนั้น ถ้าหากไม่ได้ตกลงกันไว้ว่าจะแบ่งกันอย่างไร กฎหมายกำหนดให้แบ่งคนละส่วนเท่ากัน

ผลต่อบุตรภายหลังการหย่า

อำนาจปกครองบุตร

กฎหมายกำหนดให้คู่สมรสสามารถทำการตกลงกัน โดยต้องทำเป็นหนังสือระบุว่าฝ่ายใดจะเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรคนใดบ้าง แต่ถ้าไม่ได้ตกลงกันไว้หรือตกลงกันไม่ได้ก็ต้องให้ศาลเป็นผู้ชี้ขาด และแม้ว่าจะตกลงแล้วเป็นเช่นไรหรือศาลชี้ขาดแล้วเป็นเช่นไร ถ้าหากว่าต่อมามีพฤติการณ์เปลี่ยนแปลงไปศาลมีอำนาจที่จะเปลี่ยนตัวผู้มีอำนาจปกครองบุตรได้โดยคำนึงถึงความผาสุขและประโยชน์ของบุตรเป็นสำคัญ ซึ่งเมื่อมีเหตุเปลี่ยนแปลงไปนี้สามารถนำคดีขึ้นสู่ศาลได้ทั้งทำเป็นคำฟ้องหรือคำร้องขออย่าคดีไม่มีข้อพิพาทก็ได้ ซึ่งการเปลี่ยนตัวผู้ใช้อำนาจปกครองนั้นต้องขอศาลเท่านั้น แม้ว่าตอนแรกผู้ใช้อำนาจปกครองจะเกิดจากการตกลงกันไม่ได้เกิดจากการชี้ขาดโดยคำสั่งศาลก็ตาม แต่เมื่อได้จดทะเบียนแนบท้ายทะเบียนหย่าไปแล้วหากต่อมาอยากเปลี่ยนตัวผู้ใช้อำนาจปกครองก็ต้องขอศาลเปลี่ยนระหว่างกันเองโดยการตกลงไม่ได้เด็ดขาด

การอุปการะเลี้ยงดูบุตร

แม้ว่าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเช่น มารดาจะเลี้ยงดูบุตรและใช้อำนาจปกครองแต่เพียงผู้เดียวก็ตาม บิดา หรืออีกฝ่ายที่ไม่ได้ใช้อำนาจปกครองก็ยังมีหน้าที่ต้องชำระค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรทั้งสองตามกฎหมาย ซึ่งกฎหมายให้สิทธิบุตรเรียกค่าอุปการะจากบิดามารดาได้อีกด้วย

สิทธิในติดต่อบุตร

สถานะการเป็นบิดามารดาไม่ได้ยุติลงพร้อมกับการหย่าขาดจากกัน ดังนั้น แม่คู่สมรสฝ่ายที่ไม่ได้ใช้อำนาจปกครองบุตรก็สามารถติดต่อกับบุตรของตนได้ตามสมควรแก่พฤติการณ์ อีกฝ่ายจะกีดกันไม่ให้ติดต่อบุตรโดยไม่มีเหตุผลสมควรไม่ได้ และเนื่องจากสิทธิที่ติดต่อบุตรมีรากฐานมาจากความสัมพันธ์ในครอบครัว ดังนั้น ปู่ ย่า ตา ยาย หรือ ญาติสนิทอื่น ก็ย่อมสามารถที่จะติดต่อหลานของตนได้เช่นกัน

ผลของการหย่าโดยคำพิพากษาศาล

การหย่าโดยคำพิพากษานั้นมีผลนับตั้งแต่เวลาที่คำพิพากษาถึงที่สุด แต่ถ้าคู่สมรสจะใช้ยันต่อบุคคลภายนอกก็ต้องไปจดทะเบียนหย่า ซึ่งการไปจดทะเบียนหย่าตามคำพิพากษาศาล พระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2478 มาตรา 16 ไม่จำเป็นว่าคู่สมรสต้องไปด้วยตนเองได้ผู้เดียว ผู้มีส่วนได้เสียเพียงยื่นสำเนาคำพิพากษาอันถึงที่สุดที่รับรองถูกต้องต่อนายทะเบียนและขอให้นายทะเบียนบันทึกการหย่าไว้ในทะเบียนเท่านั้นก็เพียงพอแล้ว ส่วนคำนำหน้านามสามารถเลือกได้ตามความสมัครใจ ตามมาตรา 6 ของพระราชบัญญัติคำนำหน้านาม พ.ศ. 2551

ผลในทางทรัพย์สิน

การแบ่งสินสมรสและการชำระหนี้นั้นจะแบ่งตามจำนวนที่มีอยู่จนถึงวันที่ฟ้องหย่า

ค่าทดแทน

การเรียกค่าทดแทนนั้นจะมีเฉพาะการฟ้องหย่าโดยอาศัยเหตุบางเหตุเท่านั้น และมีกรณีเดียวที่บุคคลภายนอกต้องจ่ายค่าทดแทนด้วยอันได้แก่ ผู้ที่มีความสัมพันธ์ฉันประเวณีกับคู่สมรสหรือแสดงตัวว่ามีความสัมพันธ์ทำนองชู้สาวเท่านั้น

ค่าเลี้ยงชีพ

ถ้าเหตุแห่งการหย่านั้นเกิดจากความผิดของคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งแต่ฝ่ายเดียว และการหย่านั้นจะทำให้อีกฝ่ายหนึ่งยากจนลง เพราะไม่มรายได้พอจากทรัพย์สินหรือจากการงานตามที่เคยทำอยู่ระหว่างสมรส อีกฝ่ายหนึ่งนั้นจะขอให้ฝ่ายที่ต้องรับผิดจ่ายค่าเลี้ยงชีพแก่ตนได้ ซึ่งค่าเลี้ยงชีพนี้ศาลจะกำหนดให้เพียงใดก็ได้ โดยคำนึงถึงความสามารถของผู้ให้และฐานะของผู้รับ ซึ่งการจ่ายค่าเลี้ยงชีพนี้เป็นการจ่ายเพื่อลงโทษคู่สมรสที่เป็นฝ่ายผิด

และถ้าการหย่าขาดจากกันนั้นเป็นเพราะเหตุวิกลจริต หรือเพราะเหตุเป็นโรคติดต่ออย่างร้ายแรง คู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งต้องออกค่าเลี้ยงชีพให้แก่ฝ่ายที่วิกลจริตหรือฝ่ายที่เป็นโรคติดต่อนั้น ซึ่งเป็นการจ่ายค่าเลี้ยงชีพโดยคำนึงถึงหลักศีลธรรมนั่นเอง

ผลต่อบุตรภายหลังการหย่า

อำนาจปกครองบุตร

ศาลจะเป็นผู้ที่ชี้ขาด โดยคำนึงถึงประโยชน์สุขของบุตรเป็นสาระสำคัญโดยไม่ต้องยึดถึงผลแพ้ชนะคดี เพราะกฎหมายมองว่าแม้จะเป็นคู่สมรสที่บกพร่องแต่ก็อาจเป็นบิดามารดาที่ประเสริฐได้ การชี้ขาดศาลชี้ขาดได้แม้โจทก์ไม่ได้ขอมาโดยไม่เป็นการพิพากษาเกินคำขอ และเช่นเดียวกับการหย่าโดยความยินยอมหากมีพฤติการณ์เปลี่ยนแปลงไปศาลอาจเปลี่ยนตัวผู้ปกครองได้โดยนำคดีสู่ศาลเพื่อให้ศาลชี้ขาดได้ทั้งทำเป็นคำฟ้องหรือทำเป็นคำร้องขอ

การอุปการะเลี้ยงดูบุตร

กฎหมายกำหนดให้ศาลเป็นผู้ชี้ขาดว่าฝ่ายใดเป็นผู้ออกค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรและเป็นจำนวนเงินเท่าไร แม่โจทก์ไม่ได้ขอมาศาลก็พิพากษาให้ได้โดยไม่เกินคำขอ และแม้ว่าบิดามารดาจะถูกถอนอำนาจปกครองก็ไม่เป็นเหตุให้หลุดพ้นจากหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูบุตรผู้เยาว์อีกด้วย ซึ่งค่าอุปการะเลี้ยงดูนั้นสามารถจะชำระเป็นเงินหรือชำระเป็นของอย่างอื่นก็ได้ และสิทธิที่จะได้รับค่าอุปการะเลี้ยงดูนั้นจะสละหรือโอนต่อไปไม่ได้ และไม่อยู่ในอำนาจแห่งการบังคับคดี

สิทธิติดต่อบุตร

เป็นเช่นเดียวกับการหย่าโดยความยินยอม คือ แม่คู่สมรสฝ่ายที่ไม่ได้ใช้อำนาจปกครองบุตรก็สามารถติดต่อกับบุตรของตนได้ตามสมควรแก่พฤติการณ์ อีกฝ่ายจะกีดกันไม่ให้ติดต่อบุตรโดยไม่มีเหตุผลสมควรไม่ได้ และเนื่องจากสิทธิที่ติดต่อบุตรมีรากฐานมาจากความสัมพันธ์ในครอบครัว ดังนั้น ปู่ ย่า ตา ยาย หรือ ญาติสนิทอื่น ก็ย่อมสามารถที่จะติดต่อหลานของตนได้เช่นกัน

อ่านบทความอื่นๆของเรา

การหย่านั้นสามารถทำได้สองวิธีคือ การหย่าโดยความยินยอม และการหย่าโดยคำพิพากษาของศาล โดยแต่ละวิธีจะมีรายละเอียดแตกต่างกันดังนี้

การหย่าโดยความยินยอม

เป็นการที่คู่สมรสยุติความสัมพันธ์ระหว่างกันโดยการตกลง ซึ่งเป็นวิธีการที่ดีที่สุดในการแยกทางกัน กฎหมายไม่ได้กำหนดเงื่อนไขในการหย่าโดยวิธีนี้ไว้ซับซ้อนนัก เพียงแค่ต้องทำเป็นหนังสือและมีพยานลงลายมือชื่ออย่างน้อยสองคน หลังจากนั้นก็นำหนังสือการตกลงนี้ไปจดทะเบียนก็จะเป็นการหย่าขาดจากกันสมบูรณ์ตามกฎหมาย การทำหนังสือนี้จะทำที่ใหนก็ได้ โดยที่เมื่อทำหนังสือตกลงการหย่าแล้วถ้าฝ่ายใดไม่ยอมไปจดทะเบียนหย่าคู่สมรสอีกฝ่ายสามารถนำคดีขึ้นสู่ศาลเพื่อบังคับตากหนังสือตกลงการหย่าได้ อายุความในการฟ้องร้องตามหนังสือตกลงการหย่ามีอายุความ 10 ปีนับตั้งแต่วันที่ทั้งสองฝ่ายได้ทำบันทึกตกลงการหย่า

การหย่าโดยผลของกฎหมาย

เป็นการหย่าโดยอาศัยเหตุตามที่กฎหมายกำหนดไว้มาฟ้องต่อศาล ขอให้ศาลมีคำพิพากษาให้หย่าขาดจากกัน โดยสามารถแบ่งเหตุที่นำมาฟ้องเพื่อหย่าขาดออกจากกันได้เป็น

เหตุหย่าที่เกิดจากความผิดของคู่สมรส แบ่งเป็น

1 สามีหรือภริยาอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันภริยาหรือสามี เป็นชู้หรือมีชู้ หรือร่วมประเวณีกับผู้อื่นเป็นอาจิณ

การอุปการะเลี้ยงดูเช่นการที่คู่สมรสไปรับผิดชอบในค่าใช้จ่ายสำหรับการดำรงชีพของผู้อื่น ซื้อบ้านให้อยู่อาศัยให้เงินไว้ใช้จ่ายเป็นรายเดือนโดยจะต้องมีลักษณะเป็นการต่อเนื่องอย่างถาวรในลักษณะที่เหมือนเป็นคู่สมรสของตนด้วย หากเป็นการอุปการะเลี้ยงดูในฐานะอื่นจะอ้างมูลเหตุนี้ในการฟ้องหย่าไม่ได้ และเมื่อศาลได้พิพากษาให้หย่าขาดจากกันแล้ว ย่อมมีสิทธิเรียกค่าอุปการะจากอีกฝ่ายหนึ่ง รวมถึงผู้ที่ได้รับการอุปการะหรือรู้เห็นเป็นใจนั้นด้วย

ภริยาหรือสามีเป็นชู้หรือมีชู้ คือผู้ที่มาร่วมประเวณีกับสามีหรือภริยานั้นนั้นมีสามีหรือภริยาแล้ว การเป็นชู้หรือมีชู้นี้ต้องพิจารณาประกอบด้วยว่าคู่สมรสอีกฝ่ายยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจด้วยหรือไม่ หากคู่สมรสอีกฝ่ายยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจด้วยก็จะฟ้องหย่าโดยอาศัยเหตุนี้ไมไ่ด้

คู่สมรสร่วมประเวณีกับผู้อื่นเป็นอาจิณต่างจากการมีชู้ตรงที่ผู้อื่นนั้นยังโสด

2 สามีหรือภริยาประพฤติชั่ว ไม่ว่าความประพฤติชั่วนั้นจะเป็นความผิดอาญาหรือไม่ ถ้าเป็นเหตุให้อีกฝ่ายหนึ่ง ได้รับความอับอายขายหน้าอย่างร้ายแรง หรือหากยังเป็นสามีหรือภริยาของฝ่ายที่ประพฤติชั่วอีกต่อไปจะเป็นเหตุให้อีกฝ่ายหนึ่งได้รับการดูถูกเกลียดชัง หรือ เมื่อเอาสภาพ ฐานะและความเป็นอยู่ร่วมกันฉันสามีภริยามาคำนึงประกอบแล้วถ้ายังคงเป็นภริยาหรือสามีต่อไปจะทำให้ได้รับความเสียหายหรือเดือดร้อนเกินสมควร เหล่านี้ล้วนเป็นเหตุให้อีกฝ่ายหนึ่งที่ไม่ได้ประพฤติชั่วฟ้องหย่าได้แต่ตนต้องไม่ได้ยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจในการประพฤติชั่วนั้นด้วย

3 สามีหรือภริยาทำร้าย หรือทรมานร่างกายหรือจิตใจ หรือหมิ่นประมาทหรือเหยียดหยามอีกฝ่ายหนึ่งหรือบุพการีของอีกฝ่ายหนึ่งเป็นการร้ายแรง หากการกระทำดังกล่าวไม่ร้ายแรงจะไม่สามารถใช้เป็นเหตุหย่าได้ เพราะจะเป็นการธรรมดาที่คู่สมรสจะทะเลาะเบาะแว้งกันบ้าง เหตุหย่าตามข้อนี้นั้นรวมถึงการการทำต่อบุพการีของคู่สมรสอีกฝ่ายด้วย และการทรมานรวมถึงการทรมานจิตใจอีกฝ่ายหนึ่งด้วยเช่นกัน โดยต้องพิจารณาเป็นกรณีไป

4 สามีหรือภริยาจงใจทิ้งร้างอีกฝ่ายหนึ่งไปเกิน 1 ปี ซึ่งการทิ้งร้างนี้ต้องเป็นการทำไปโดยจงใจละทิ้งร้าง เช่นแยกตัวไปอยู่ที่อื่นโดยไม่มีความประสงค์ที่จะกลับมาอยู่กินร่วมกันอีกเป็นข้อสำคัญ ซึ่งถ้าเป็นการทิ้งร้างแล้ว แม้ว่าจะยังคงช่วยอุปการะเช่น จ่ายค่า น้ำค่าไฟ ค่าโทรศัพท์ให้เสมอ ก็ยังสามารถใช้เหตุนี้ในการฟ้องหย่าได้

5 สามีหรือภริยาต้องคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก และได้ถูกจำคุกเกิน 1 ปีในความผิดที่อีกฝ่ายหนึ่งไม่ได้มีส่วนก่อให้เกิดการกระทำความผิดหรือยินยอม หรือรู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดนั้นด้วย และการเป็นสามีภริยากันต่อไปจะเป็นเหตุให้อีกฝ่ายหนึ่งได้รับความเสียหายหรือเดือดร้อนเกินสมควร ถ้าไม่ได้รับความเสียหายหรือเดือดร้อนเกินสมควรเช่น พ้นโทษออกมาและอยู่กินกันเรื่อยมาถึง 5 ปีก็จะกลับไปอาศัยเหตุนี้มาฟ้องหย่าไม่ได้อีก

6 สามีหรือภริยาไม่ให้ความช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูอีกฝ่ายหนึ่งตามสมควรหรือทำการเป็นปฏิปักษ์ต่อการที่เป็นสามีหรือภริยากันอย่างร้ายแรง โดยการกระทำนั้นต้องถึงขนาดที่อีกฝ่ายหนึ่งเดือดร้อนเกินสมควรหากเอาสภาพ ฐานะและความเป็นอยู่ร่วมกันฉันสามีภริยามาคำนึงประกอบ กฎหมายให้เป็นเหตุหย่าเนื่องจากกฎหมายกำหนดหน้าที่ให้สามีภริยาต้องเลี้ยงดูกันตามอรรถภาพ ถ้าฝ่ายใดเลี้ยงดูได้แต่ไม่ทำแล้วทำให้อีกฝ่ายหนึ่งเดือดร้อน ฝ่ายที่เดือดร้อนก็สามารถใช้สิทธิฟ้องเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูได้ หากไม่เป็นผลจึงสามารถนำมาเป็นเหตุในการฟ้องหย่าได้

การเป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีหรือภริยากันอย่างร้ายแรง หมายถึงการกระทำในลักษณะที่ปกติสามีภรรยาจะไม่ประพฤติปฏิบัติต่อกัน และเป็นผลให้อีกฝ่ายหนึ่งเดือร้อนเกินสมควรด้วย เช่น สามีนำปืนมายิงใส่ภรรยา แม้จะไม่โดนก็เป็นเหตุในการหย่าตามข้อนี้แล้ว

7 สามีหรือภริยาผิดทัณฑ์บนที่ทำให้ไว้เป็นหนังสือในเรื่องความประพฤติ จะเห็นได้ว่าเหตุนี้ทัณฑ์บนนั้นต้องเป็นในเรื่องความประพฤติเท่านั้น จะนำทัณฑ์บนในเรื่องทรัพย์สินมาเป็นเหตุในการฟ้องหย่าไม่ได้ และทัณฑ์บนนี้ต้องเป็นเรื่องเกี่ยวกับพฤติกรรมที่สำคัญ หรือมีผลต่อการอยู่ร่วมกันมาทำทัณฑ์บนด้วย หากไม่มีผลกระทบเช่น ฝ่าฝืนข้อตกลงที่ให้เอามือปิดปากเวลาจาม มาเป็นเหตุในการฟ้องหย่าไม่ได้ แต่หากพิสูจน์ได้ว่าเป็นพฤติกรรมสำคัญและมีผลกระทบต่อการมีชีวิตคู่อย่างร้ายแรงได้ ก็เป็นอีกกรณีหนึ่ง

เหตุหย่าที่เพิ่มมาในประมวลกฎหมายอาญา

จริงอยู่การหย่านั้นเป็นเรื่องในทางแพ่ง แต่ประมวลกฎหมายอาญา ซึ่งแก้ไขโดย พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญาฉบับที่ 27 พ.ศ. 2562 มาตรา 4 ประกาศลงราชกิจจานุเบกษาวันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 ในลักษณะความผิดเกี่ยวกับเพศ มาตรา 276 วรรคสี่กำหนดว่า “ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่ง(ข่มขืนกระทำชำเรา) เป็นการกระทำความผิดระหว่างคู่สมรส และคู่สมรสนั้นยังประสงค์จะอยู่กินด้วยกันฉันสามีภริยา ศาลจะลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้เพียงใดก็ได้ หรือจะกำหนดเงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติแทนการลงโทษก็ได้ ในกรณีที่ศาลมีคำพิพากษาให้ลงโทษจำคุก และคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ประสงค์จะอยู่กินด้วยกันฉันสามีภริยาต่อไป และประสงค์จะหย่า ให้คู่สมรสฝ่ายนั้นแจ้งให้ศาลทราบและให้ศาลแจ้งพนักงานอัยการให้ดำเนินการฟ้องหย่าให้” ซึ่งทำให้เป็นเหตุแห่งการหย่าเหตุหนึ่งนอกประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งขั้นตอนการฟ้องจะแตกต่างจากกรณีปกติ โดยกฎหมายให้คู่สมรสฝ่ายที่ต้องการจะหย่าขาดจากกันให้แจ้งให้ศาลทราบ จากนั้นศาลท่านก็จะแจ้งให้เจ้าพนักงานอัยการฟ้องหย่าให้

เหตุหย่าที่มีสาเหตุมาจากเป็นการทำให้ชีวิตสมรสสิ้นสุดลงหรือไม่สามารถดำเนินต่อไปโดยปกติสุข

เป็นเหตุหย่าที่เกิดขึ้นโดยปัจจัยภายนอก ซึ่งกฎหมายเห็นว่าไม่มีประโยชน์อันใดที่คู่สมรสอีกฝ่ายต้องทนรับสภาพของอีกฝ่ายอีกต่อไป จึงให้โอกาสคู่สมรสอีกฝ่ายฟ้องหย่าเพื่อไปเริ่มต้นชีวิตคู่ใหม่ เหตุดังกล่าวนี้ได้แก่

1 สามีและภริยาสมัครใจแยกกันอยู่เพราะเหตุที่ไม่อาจอยู่ร่วมกันฉันสามีภริยาได้โดยปกติสุขตลอดมาเกิน 3 ปี หรือแยกกันอยู่ตามคำสั่งของศาลเป็นเวลาเกิน 3 ปี การแยกกันอยู่ตามเหตุการสมัครใจนั้นนั้นไม่สนใจว่าจะมาจากเหตุร้ายแรงทำให้ต้องแยกกันอยู่หรือไม่ แต่การแยกกันอยู่นั้นต้องเกิดจากการสมัครใจแยกกันอยู่ด้วยกันทั้งสองฝ่ายเท่านั้น ถึงจะอาศัยเหตุนี้ในการฟ้องหย่าได้ ถ้าเป็นการสมัครใจฝ่ายเดียวจะไม่สามารถใช้เหตุนี้ในการฟ้องหย่าได้ แต่ถ้าอาศัยเหตุการแยกกันอยู่เพราะคำสั่งศาลนั้นต้องมีเหตุที่ว่าถ้าอยู่ร่วมกันแล้วจะเป็นอันตรายแก่หรือจิตใจหรือทำลายความผาสุกอย่างมากด้วย

2 สามีหรือภริยาถูกศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญ หรือไปจากภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่เป็นเวลาเกิน 3 ปีโดยไม่มีใครทราบแน่ว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร การสาบสูญนั้นประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ได้กำหนดเงื่อนไขไว้ แต่แม้ว่าศาลจะให้เป็นคนสาบสูญก็ไม่ได้ทำให้การสมรสสิ้นสุดลงไปในทันที เพราะไม่ใช่ความตายตามธรรมชาติอันจะทำให้การสมรสสิ้นสุดลง จึงต้องนำเหตุสาบสูญนั้นมาฟ้องขอให้ศาลพิพากษาให้หย่าขาดจากกันอีกที

ดังนั้นแม้มีการสาบสูญจริงแต่ตราบใดที่ไม่มีการฟ้องหย่าชายหรือหญิงคู่นั้นก็ยังคงมีฐานะเป็นสามีภริยากันอยู่ต่อไป กลับกันถ้าศาลได้มีคำพิพากษาให้หย่าขาดจากกันเพราะเหตุสาบสูญแล้ว แม้ต่อมาศาลท่านจะเพิกถอนคำสั่งแสดงความสาบสูญแล้วก็ตามก็ไม่มีผลให้ชายหรือหญิงกลับมามีสถานะเป็นสามีภริยากันใหม่แต่อย่างใด

กรณีการไปจากภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่เกิน 3 ปีและไม่มีใครทราบข่าวเลยนั้น สามารถนำมาฟ้องหย่าได้โดยไม่ต้องร้องขอศาลสั่งให้คู่สมรสที่หายไปนั้นเป็นคนสาบสูญก่อนแต่อย่างใด เพราะการจะขอให้ศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญได้นั้นการหายไปมีกำหนดเวลา 5 ปี

3 สามีหรือภริยาวิกลจริตตลอดมาเกิน 3 ปี และความวิกลจริตนั้นมีลักษณะยากจะหายได้ กับทั้งความวิกลจริตต้องถึงขนาดที่จะทนอยู่ร่วมกันฉันสามีภริยาต่อไปอีกไม่ได้แล้วด้วย

4 สามีหรือภริยาเป็นโรคติดต่ออย่างร้ายแรงอันอาจเป็นภัยแก่อีกฝ่ายหนึ่งและโรคมีลักษณะเรื้อรังไม่มีทางที่จะหายได้ ซึ่งในปัจจุบันน่าจะเหลือเพียงโรคเอดส์โรคเดียวที่จะสามารถใช้เหตุนี้ในการหย่าได้

5 สามีหรือภริยามีสภาพแห่งกาย ทำให้สามีหรือภริยานั้นไม่อาจร่วมประเวณีได้ตลอดกาล ถ้าหากเป็นการชั่วคราวจะไม่เป็นสาเหตุหย่า และการที่ทำให้มีสภาพกายที่ไม่สามารถร่วมประเวณีได้นั้นไม่ได้เกิดเพราะการกระทำของฝ่ายที่จะฟ้องหย่าด้วย

ทั้งหมดที่กล่าวมานี้เป็นเหตุที่กฎหมายได้กำหนดไว้ให้สามารถหยิบยกขึ้นมาเป็นเหตุในการฟ้องหย่าได้ และถ้าการหย่าแล้วทำให้อีกฝ่ายหนึ่งยากจนลง คู่สมรสที่เป็นฝ่ายผิดต้องจ่ายค่าเลี้ยงชีพให้แก่อีกฝ่ายหนึ่งด้วย แต่ถ้าฝ่ายที่มีสิทธิฟ้องหย่าได้กระทำการอันแสดงให้เห็นว่าเป็นการให้อภัยแล้ว สิทธิฟ้องหย่านั้นย่อมหมดไป

ผลการการหย่า